Op 1 september 2026 trad het nieuwe Strafwetboek in werking. Ook voor verkeersongevallen met gewonden of dodelijke slachtoffers heeft deze hervorming belangrijke gevolgen. De kern laat zich eenvoudig samenvatten: niet elke onvoorzichtigheid leidt nog automatisch tot strafrechtelijke aansprakelijkheid, maar ernstige verkeersfouten kunnen wel aanzienlijk zwaarder worden bestraft.
Een hogere drempel voor strafbaarheid
Onder de vroegere regeling kon in beginsel ook een lichte fout — een eenvoudig gebrek aan voorzorg of voorzichtigheid — volstaan voor een veroordeling wegens onopzettelijke verwondingen of onopzettelijke doding. Het nieuwe Strafwetboek legt de lat hoger. Voortaan moet sprake zijn van een ernstig gebrek aan voorzorg of voorzichtigheid.
Dat onderscheid is belangrijk. Een verkeersongeval heeft vaak ingrijpende gevolgen, maar een ernstig gevolg betekent juridisch niet automatisch dat ook een zware fout werd begaan. De concrete omstandigheden van het ongeval, het gedrag van de bestuurder en de voorzienbaarheid van het risico zullen daarom centraal staan
Zwaardere straffen bij ernstige verkeersfouten
Tegelijk wordt de wettelijke strafschaal aanzienlijk opgetrokken. Voor het veroorzaken van een integriteitsaantasting in het verkeer geldt voortaan strafniveau 2, dat onder meer een gevangenisstraf van zes maanden tot drie jaar omvat. Onder het oude recht bedroeg de gevangenisstraf voor onopzettelijke slagen en verwondingen acht dagen tot één jaar. Voor doding in het verkeer geldt voortaan strafniveau 3, met een gevangenisstraf van meer dan drie jaar tot vijf jaar, tegenover drie maanden tot vijf jaar onder het oude recht.
Wanneer daarnaast een wettelijk bepaalde verzwarende omstandigheid aanwezig is, kan sprake zijn van verzwaarde doding in het verkeer. Het gaat onder meer om dronkenschap, een zware snelheidsovertreding, het gebruik van een mobiel elektronisch apparaat, het negeren van een rood licht of rijden zonder geldig rijbewijs. In dat geval kan de gevangenisstraf oplopen tot tien jaar.
Wat betekent dit in de praktijk?
De hervorming maakt de beoordeling genuanceerder. Enerzijds zal nauwkeuriger moeten worden aangetoond dat de bestuurder een voldoende ernstige fout heeft begaan. Anderzijds kunnen bewust genomen of bijzonder gevaarlijke verkeersrisico’s veel strenger worden bestraft dan vroeger.
Voor bestuurders, slachtoffers en nabestaanden wordt juridisch advies daardoor nog belangrijker. Niet alleen de gevolgen van het ongeval, maar vooral de precieze toedracht, de aard van de fout en de eventuele verzwarende omstandigheden zullen bepalend zijn voor de strafrechtelijke beoordeling.
Advies nodig?
Heeft u vragen over de toepassing van deze nieuwe regels op uw situatie of dossier? Of wenst u de impact op een concreet dossier te laten analyseren? Contacteer ons advocatenkantoor voor een gericht en praktisch juridisch advies. Wij begeleiden u graag bij de beoordeling van uw rechten en verplichtingen onder het nieuwe Strafwetboek.
Laurens Guinée
